อัลตร้าซาวด์

อัลตร้าซาวด์เป็นการสร้างภาพจากคลื่นเสียงความถี่สูงและไม่ใช้รังสีเอกซ์ แต่ไม่ได้เหมาะกับทุกอาการหรือมองเห็นทุกอวัยวะได้เท่ากัน ก่อนนัดควรแจ้งตำแหน่งที่ต้องการตรวจ อาการ และเอกสารส่งตรวจ เพื่อให้คลินิกยืนยันขอบเขตบริการและวิธีเตรียมตัว

อัลตร้าซาวด์ช่วยดูอะไรได้

ภาพอัลตร้าซาวด์แสดงอวัยวะและการเคลื่อนไหวบางอย่างแบบเวลาจริง จึงใช้ประกอบการประเมินก้อน ของเหลว นิ่ว การอักเสบ การไหลเวียนเลือด หรือช่วยนำทางหัตถการบางชนิดได้ อย่างไรก็ตาม การเลือกตรวจขึ้นกับอาการ ตำแหน่ง อายุ เพศ ประวัติเดิม และคำถามทางการแพทย์ที่ต้องการตอบ

คลินิกแต่ละแห่งมีหัวตรวจ บุคลากร และขอบเขตอวัยวะที่รับตรวจไม่เหมือนกัน กรุณาส่งใบสั่งตรวจหรือบอกชื่อการตรวจล่วงหน้า ไม่ควรเดินทางมาโดยอาศัยคำว่า “อัลตร้าซาวด์” เพียงอย่างเดียว

ขั้นตอนเมื่อติดต่อเข้ารับบริการ

1. แจ้งอาการ ตำแหน่งที่กังวล และเหตุผลที่ต้องการตรวจ
2. ส่งภาพใบสั่งตรวจหรือผลตรวจเดิม หากมี
3. ให้ทีมคลินิกยืนยันว่ารับตรวจตำแหน่งนั้นหรือไม่ และต้องเตรียมตัวอย่างไร
4. ในวันตรวจ แพทย์จะทบทวนประวัติและอธิบายท่าตรวจ
5. ทาเจลบริเวณผิวและเลื่อนหัวตรวจเพื่อเก็บภาพจากหลายมุม
6. อธิบายผลเบื้องต้น ข้อจำกัด และแนะนำการตรวจหรือการรักษาขั้นต่อไปเมื่อจำเป็น

การตรวจโดยทั่วไปไม่ต้องใช้เข็มและไม่ควรเจ็บมาก แต่อาจรู้สึกกดหรือไม่สบายบริเวณที่มีอาการ หากเจ็บควรแจ้งผู้ตรวจทันที

ต้องเตรียมตัวอย่างไร

การเตรียมตัวต่างกันตามตำแหน่งและคำถามที่ต้องการตอบ บางการตรวจช่องท้องอาจต้องงดอาหาร ขณะที่การตรวจกระเพาะปัสสาวะหรืออุ้งเชิงกรานบางแบบอาจต้องดื่มน้ำและกลั้นปัสสาวะ แต่ไม่ควรเดาและทำเอง เพราะการตรวจบางชนิดไม่ต้องเตรียมแบบนั้น

เมื่อได้รับคำแนะนำแล้วควรปฏิบัติตามเวลาที่กำหนด หากเป็นเบาหวาน ตั้งครรภ์ ใช้อินซูลิน ต้องรับประทานยาพร้อมอาหาร หรือไม่สามารถกลั้นปัสสาวะได้ ให้แจ้งก่อนเพื่อปรับแผนอย่างปลอดภัย

ข้อจำกัดที่ควรรู้

ก๊าซในลำไส้ กระดูก ความอ้วน แผลบริเวณตรวจ การขยับตัว และตำแหน่งอวัยวะอาจทำให้ภาพไม่ชัด อัลตร้าซาวด์จึงไม่ใช่คำตอบสุดท้ายทุกกรณี ผลปกติไม่ได้ตัดโรคทั้งหมด และบางอาการอาจต้องตรวจเลือด เอกซเรย์ CT MRI ส่องกล้อง หรือตรวจชิ้นเนื้อเพิ่มเติม

คำว่า “แม่นยำ” ขึ้นกับอวัยวะ โรค ระยะของโรค คุณภาพเครื่อง เทคนิค และการตีความ จึงควรนำผลกลับไปเชื่อมกับอาการและการตรวจร่างกายเสมอ

อาการใดไม่ควรรอนัดอัลตร้าซาวด์

หากปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน หน้าท้องแข็ง เป็นลม ความดันตก อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ มีเลือดออกมาก หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก อ่อนแรงครึ่งซีก หรือมีอาการฉุกเฉินอื่น ให้ไปโรงพยาบาลหรือโทร 1669 การรอนัดตรวจภาพอาจทำให้การรักษาล่าช้า

ก่อนมาควรนำอะไรมา

• บัตรประจำตัว
• ใบสั่งตรวจหรือข้อความจากแพทย์ที่ระบุตำแหน่งและเหตุผล
• ผลอัลตร้าซาวด์ เอกซเรย์ CT MRI หรือผลเลือดเดิม
• รายชื่อยา โรคประจำตัว ประวัติผ่าตัด และการตั้งครรภ์หากเกี่ยวข้อง
• เสื้อผ้าที่เปิดเฉพาะบริเวณตรวจได้สะดวก

คำถามที่พบบ่อย

ตรวจได้ทุกอวัยวะหรือไม่

ไม่ได้ ขอบเขตขึ้นกับเครื่อง หัวตรวจ ความชำนาญ และบริการที่คลินิกเปิดในช่วงนั้น ต้องยืนยันก่อนนัด

อัลตร้าซาวด์ไม่มีรังสีจึงตรวจบ่อยแค่ไหนก็ได้ใช่ไหม

แม้ไม่มีรังสีไอออไนซ์ แต่ควรใช้เมื่อมีเหตุผลทางการแพทย์และใช้พลังงานเท่าที่จำเป็น ไม่ควรตรวจยาวหรือซ้ำโดยไม่มีข้อบ่งชี้

รู้ผลในวันเดียวกันไหม

หลายกรณีอาจอธิบายภาพได้ในครั้งเดียว แต่รายงาน เวลา และความจำเป็นต้องปรึกษาผู้เชี่ยวชาญขึ้นกับชนิดการตรวจ ควรถามตอนนัดหมาย

บริการที่เกี่ยวข้อง

หากยังไม่ทราบว่าควรตรวจอะไร สามารถเริ่มจาก ตรวจรักษาโรคทั่วไป เพื่อประเมินอาการก่อน ส่วนอัลตร้าซาวด์ที่ใช้ช่วยนำทางหัตถการความงามมีวัตถุประสงค์ต่างจากการวินิจฉัยโรค ดูรายละเอียดที่ บริการความงาม

แหล่งข้อมูลประกอบ

• FDA: Ultrasound Imaging—Benefits, Risks and Patient Information
• RadiologyInfo: General Ultrasound