แผลถลอกและแผลบาด: แบบไหนควรมาทำแผลที่คลินิก

สรุปสั้น

แผลถลอกหรือแผลบาดที่ตื้น สะอาด และเลือดหยุดแล้ว อาจดูแลเบื้องต้นได้หลังล้างแผลอย่างถูกวิธี แต่หากแผลลึก อ้ากว้าง มีสิ่งสกปรกฝังอยู่ เลือดไม่หยุด หรือปวดบวมแดงมาก ควรให้บุคลากรทางการแพทย์ประเมินก่อนปิดแผล

ดูแลแผลเบื้องต้นอย่างไร

• ล้างมือก่อนสัมผัสแผล
• หากมีเลือดออก ใช้ผ้าก๊อซสะอาดกดแผลอย่างต่อเนื่อง
• ล้างด้วยน้ำสะอาดไหลผ่าน ไม่แกะหรือขูดสิ่งแปลกปลอมที่ฝังลึก
• ปิดแผลด้วยวัสดุสะอาด และหลีกเลี่ยงการทายาหลายชนิดโดยไม่ทราบความเหมาะสม

แผลแบบไหนควรมาที่คลินิก

ควรให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินเมื่อแผลอ้ากว้าง ลึก อยู่ใกล้ข้อหรือใบหน้า มีเศษดิน แก้ว หรือโลหะอยู่ในแผล เลือดออกไม่หยุดหลังการกดแผล หรือผู้บาดเจ็บมีโรคประจำตัวที่อาจทำให้แผลหายช้า เช่น เบาหวาน หรือรับประทานยาบางชนิด

สัญญาณที่ไม่ควรรอดูเอง

หากมีเลือดพุ่ง แผลฉีกขาดมาก ชา ขยับนิ้วหรือแขนขาไม่ได้ หน้ามืด หายใจลำบาก หรือบาดเจ็บรุนแรง ควรไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ทันที

ก่อนมาพบแพทย์

จดเวลาที่เกิดแผล ลักษณะสิ่งที่ทำให้บาด และประวัติวัคซีนบาดทะยักหากทราบ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินการดูแลต่อได้เหมาะสมขึ้น

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัย หากกังวลเรื่องแผล สามารถติดต่อคลินิกเพื่อสอบถามเวลารับบริการได้

คำถามเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจ

แผลแบบไหนไม่ควรเลือกดูแลเอง

แผลจากของมีคม แผลถูกกัด แผลตำลึก แผลที่มีดินหรือเศษวัสดุฝังอยู่ และแผลของผู้ที่เป็นเบาหวานหรือภูมิคุ้มกันต่ำ ควรให้บุคลากรประเมินก่อน เพราะอาจต้องทำความสะอาดแผลหรือประเมินประวัติวัคซีนบาดทะยัก

ต้องทายาหรือกินยาปฏิชีวนะเองไหม

ไม่ควรเริ่มยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกันบาดทะยักด้วยตนเอง การดูแลขึ้นกับชนิดแผล การปนเปื้อน และประวัติวัคซีน จึงควรนำข้อมูลเหล่านี้ไปแจ้งเมื่อมาคลินิก

อ้างอิง: CDC: การดูแลบาดแผลและบาดทะยัก

ประเด็นสำคัญของบทความนี้

แผลถลอกตื้นบางแผลดูแลเองได้ แต่แผลลึก ปนเปื้อน ถูกกัด เลือดไม่หยุด ชา ขยับไม่ได้ หรือแดงบวมปวดมากขึ้นควรได้รับการประเมิน

ดูแผลให้มากกว่าความกว้าง

ควรประเมินความลึก ตำแหน่ง กลไกการบาดเจ็บ สิ่งแปลกปลอม การไหลเวียน ความรู้สึก การเคลื่อนไหว การปนเปื้อน โรคเบาหวาน ยาละลายลิ่มเลือด และประวัติวัคซีนบาดทะยัก แผลสัตว์หรือคนกัดและแผลจากของสกปรกมีประเด็นเฉพาะ

ควรไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อใด

เลือดไม่หยุดหรือพุ่ง แผลลึกมาก มีวัตถุปัก ชา ขยับไม่ได้ แผลที่หน้า/ฝ่ามือรุนแรง หรือมีไข้ร่วมกับแดงบวมลาม ควรไปฉุกเฉิน ไม่ควรดึงวัตถุที่ปักออกเอง

คำถามพบบ่อย

แผลเล็กทำเองได้ไหม

แผลตื้นที่เลือดหยุดและไม่มีสิ่งแปลกปลอมมักล้างด้วยน้ำสะอาดและปิดแผลได้ แต่ต้องสังเกตแดง บวม ปวด หรือหนอง

ควรฉีดยาฆ่าเชื้อทุกแผลไหม

ไม่ใช่ ยาปฏิชีวนะและวิธีให้ยาขึ้นกับชนิดแผล ความเสี่ยง และคำสั่งรักษา การฉีดยาเองไม่ทำให้เหมาะสมกว่ายากินโดยอัตโนมัติ

แหล่งข้อมูล: NHS—Cuts and grazes

เนื้อหานี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการวินิจฉัยหรือแผนรักษาเฉพาะบุคคล ผลลัพธ์และความเสี่ยงต่างกันตามสุขภาพและบริการที่เลือก

หากต้องการเช็กว่าบริการตรงกับอาการหรือไม่ ทัก LINE @wareeclinic ก่อนเดินทาง คลินิกอยู่ถนนบรรพปราการ สี่แยกประตูเชียงใหม่ เชียงราย เปิดทุกวัน 10.00–21.00 น. กรณีฉุกเฉินโทร 1669