สรุปสั้น
ผื่นคันอย่างเดียวกับอาการแพ้รุนแรงไม่เหมือนกัน จุดสำคัญคือดูว่ามีอาการของระบบหายใจ ระบบไหลเวียน หรือการบวมเร็วของใบหน้าและลำคอร่วมด้วยหรือไม่ หากมี ไม่ควรรอดูว่ายาแก้แพ้จะช่วยหรือเปล่า
อาการที่ต้องโทร 1669 หรือไปฉุกเฉิน
หายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก เสียงแหบหรือเปลี่ยน กลืนลำบาก ปาก ลิ้น หรือคอบวม หน้ามืด เป็นลม สับสน อาเจียนซ้ำ หรือผื่นลามเร็วร่วมกับอาการหลายระบบ เป็นสัญญาณที่ต้องได้รับการช่วยเหลือเร่งด่วน
หากมีเพียงผื่นคัน ควรจดอะไร
ถ่ายภาพผื่นในแสงที่เห็นชัด จดเวลาเริ่ม อาหาร ยา อาหารเสริม ผลิตภัณฑ์ทาผิว แมลงกัดต่อย หรือสิ่งสัมผัสใหม่ในช่วงก่อนเกิดอาการ รวมถึงประวัติแพ้เดิม อย่าทดลองกินหรือใช้สิ่งที่สงสัยซ้ำเพื่อพิสูจน์เอง
สิ่งที่ไม่ควรทำ
ไม่ควรใช้ยาของคนอื่น ไม่ควรทายาหลายชนิดพร้อมกันจนตามสาเหตุไม่ได้ และไม่ควรชะลอการไปฉุกเฉินเมื่อมีอาการหายใจหรือบวมของลำคอ
เก็บหลักฐานอาการให้การประเมินตรงขึ้น
ถ่ายรูปผื่นในแสงธรรมชาติไว้ก่อนทาครีมหรือรับประทานยา จดเวลาที่เริ่มผื่น อาหาร ยา อาหารเสริม หรือผลิตภัณฑ์ที่สัมผัสใน 1–2 วันที่ผ่านมา รวมถึงไข้ เจ็บคอ แผลในปาก หรือบวมบริเวณอื่น ข้อมูลนี้ช่วยแยกผื่นแพ้จากการติดเชื้อหรือโรคผิวหนังอื่นได้ดีกว่าการระบุว่า “แพ้อากาศ” เพียงอย่างเดียว และอย่าลองใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่หลายชนิดพร้อมกัน เพราะจะยิ่งตามหาตัวกระตุ้นยาก
คำถามที่พบบ่อย
ผื่นกดแล้วจางหรือไม่จางสำคัญไหม
เป็นข้อมูลหนึ่งที่ช่วยบอกแพทย์ได้ แต่ไม่ควรใช้ตัดสินอาการรุนแรงเพียงอย่างเดียว ให้ดูสภาพทั่วไปและอาการร่วม
ต้องมาคลินิกแม้ผื่นยุบแล้วไหม
ควรพิจารณาพบแพทย์เมื่ออาการกลับเป็นซ้ำ สงสัยแพ้ยา ไม่แน่ใจสาเหตุ หรือเคยมีอาการรุนแรง
แหล่งข้อมูล
คำถามพบบ่อย
มีแค่ลมพิษต้องไปฉุกเฉินไหม
ลมพิษอย่างเดียวโดยไม่มีอาการระบบอื่นอาจรอประเมินได้ แต่ต้องเฝ้าดูการบวมของปาก ลิ้น คอ การหายใจ หน้ามืด อาเจียนซ้ำ หรืออาการลามเร็ว
กินยาแก้แพ้แล้วรอดูได้ไหม
ยาแก้แพ้ไม่แทนอะดรีนาลีนและการดูแลฉุกเฉินในภาวะแพ้รุนแรง หากเคยได้รับปากกาอะดรีนาลีน ให้ใช้ตามแผนที่ได้รับและโทร 1669
ถ่ายภาพผื่นและนำฉลากยา อาหาร หรือผลิตภัณฑ์ที่สงสัยมาด้วย แต่ไม่ควรทดลองสัมผัสซ้ำเพื่อพิสูจน์สาเหตุเอง
แหล่งข้อมูล: NHS—Anaphylaxis
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเพื่อประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่การวินิจฉัยเฉพาะราย อาการของแต่ละคนต่างกัน ควรให้แพทย์ประเมินก่อนเริ่มการรักษาเสมอ
