ท้องเสีย อาเจียน: ดูแลเบื้องต้นอย่างไร และเมื่อไรควรพบแพทย์

สรุปสั้น

เมื่อท้องเสียหรืออาเจียน สิ่งสำคัญคือการป้องกันภาวะขาดน้ำ ไม่ใช่รีบใช้ยาหยุดถ่ายทุกกรณี ผู้ป่วยควรจิบน้ำหรือสารละลายทดแทนน้ำและเกลือแร่ตามความเหมาะสม และสังเกตอาการที่รุนแรงขึ้น

สังเกตภาวะขาดน้ำ

ปากแห้ง กระหายน้ำมาก ปัสสาวะน้อยหรือสีเข้ม หน้ามืด อ่อนเพลียมาก เด็กไม่มีน้ำตาเวลาร้องไห้ หรือผู้สูงอายุซึมลง ล้วนเป็นสัญญาณที่ควรปรึกษาแพทย์

ควรพบแพทย์เมื่อไร

ควรพบแพทย์เมื่ออาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้ ถ่ายบ่อยมาก มีไข้สูง ปวดท้องรุนแรง ถ่ายมีเลือดหรือสีดำ อาการนานกว่าที่คาด หรือผู้ป่วยเป็นเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ หรือมีโรคประจำตัว

ระหว่างรอพบแพทย์

เริ่มจากจิบน้ำครั้งละน้อยแต่บ่อย หลีกเลี่ยงอาหารมันจัด แอลกอฮอล์ และการซื้อยาปฏิชีวนะหรือยาหยุดถ่ายเองโดยไม่ทราบสาเหตุ หากมีอาการทรุดเร็วให้ไปฉุกเฉิน

ข้อมูลที่ควรเตรียม

บันทึกจำนวนครั้งที่ถ่ายหรืออาเจียน อาหารที่รับประทานก่อนเริ่มอาการ ยาที่ใช้ และผู้ร่วมบ้านที่มีอาการคล้ายกัน

ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป การตรวจแพทย์ช่วยประเมินสาเหตุและความเสี่ยงของภาวะขาดน้ำได้

คำถามเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจ

ท้องเสียควรเน้นอะไรเป็นอย่างแรก

ความเสี่ยงสำคัญคือการขาดน้ำ จึงควรสังเกตปริมาณปัสสาวะ ความกระหายน้ำ อาการหน้ามืด และความสามารถในการดื่มน้ำ หากอาเจียนมาก ดื่มไม่ได้ หรือถ่ายมีเลือด ควรพบแพทย์

ควรเตรียมข้อมูลอะไร

บันทึกจำนวนครั้งที่ถ่ายหรืออาเจียน เวลาเริ่มป่วย อาหารหรือการเดินทางล่าสุด ยาที่ใช้ และโรคประจำตัว ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้ประเมินสาเหตุและความรุนแรงได้ชัดขึ้น

คำถามพบบ่อย

ควรดื่มแต่น้ำเปล่าหรือไม่

หากเสียทั้งน้ำและเกลือแร่จากอาเจียนหรือถ่ายมาก สารละลายน้ำตาลเกลือแร่ที่เตรียมตามฉลากอาจเหมาะกว่าเครื่องดื่มหวานจัด จิบทีละน้อยแต่บ่อยเมื่อคลื่นไส้

ควรใช้ยาหยุดถ่ายทันทีไหม

ไม่ควรใช้เหมือนกันทุกกรณี โดยเฉพาะเมื่อมีไข้สูง ถ่ายเป็นเลือด ปวดท้องมาก หรือเป็นเด็ก ควรขอคำแนะนำก่อน

จดจำนวนครั้งที่ถ่ายหรืออาเจียน ปริมาณปัสสาวะ อุณหภูมิ และสิ่งที่รับประทานก่อนเริ่มอาการ เพื่อช่วยประเมินความเสี่ยงขาดน้ำ

แหล่งข้อมูล: NHS—Diarrhoea and vomiting